Wat is een erfgoedcel?

buggenhout_smid_ambachtenEen erfgoedcel spant zich op heel diverse manieren in voor het cultureel erfgoed in een regio of stad. Zo zijn er de publieksprojecten. Daarmee maakt zij het lokaal erfgoed bekend bij het publiek. De bewaring en inventarisering van dat erfgoed is ook een belangrijke opdracht. Doet zo’n erfgoedcel dan alles zelf? Neen, ze ondersteunt en inspireert mensen en organisaties die zelf met lokaal erfgoed aan de slag (willen) gaan.

In Vlaanderen en Brussel vind je 19 erfgoedcellen. Zij zijn allemaal ingebed in een lokaal bestuur. Dit kan gaan om een stadsbestuur, een intergemeentelijk samenwerkingsverband of, specifiek voor Brussel, de Vlaamse Gemeenschapscommissie. De steden Mechelen, Gent en Antwerpen hebben een wat apart statuut. Vroeger waren daar aparte erfgoedcellen, maar die zijn inmiddels geïntegreerd in de stadsmusea. Het MAS, STAM en, in Mechelen, de Dienst Musea en Erfgoed zijn dus meer dan een ‘gewoon’ stadsmuseum. Zij houden er ook een erfgoedcelwerking op na.

Het beleidskader

Alles begint bij het lokaal bestuur dat zich extra wil inzetten voor lokaal cultureel erfgoed.Jean De Schutter, bezieler van het museum Ons Mijnverleden speelt mondharmonica, zoals hij vroeger iedere zondag deed voor de Turkse mijnwerkers in Houthalen.
Voor een regio gaat het om een samenwerkingsverband van lokale besturen. Om hun lokaal cultureel-erfgoedbeleid te versterken, kunnen deze lokale besturen subsidies krijgen van de Vlaamse Overheid. Dit gebeurt via twee verschillende instrumenten, afhankelijk van het soort lokaal bestuur:

Intergemeentelijke samenwerkingsverbanden en de Vlaamse Gemeenschapscommissie kunnen subsidies krijgen door een cultureel-erfgoedconvenant met de Vlaamse Overheid. Zo’n convenant is een soort van contract. Met aan de ene kant welke doelstellingen het intergemeentelijke samenwerkingsverband of de Vlaamse Gemeenschapscommissie wil realiseren. En anderzijds welke subsidies en voorwaarden de Vlaamse Overheid daartegenover stelt. De taak van de erfgoedcel bestaat erin om het cultureel-erfgoedconvenant uit te voeren.

 

Beleidsprioriteiten: de kunststeden Antwerpen, Brugge, Gent, Leuven en Mechelen hebben een aparte regeling. Zij hebben geen cultureel-erfgoedconvenant, maar krijgen Vlaamse subsidies om vier ‘beleidsprioriteiten’ uit te voeren. Het gaat om digitaal cultureel erfgoed, religieus cultureel erfgoed, archivalisch cultureel erfgoed en de vrijwilligerswerking.

In 2015  bestonden de erfgoedcellen 15 jaar. Dit was een mooie gelegenheid om terug te blikken op de afgelegde weg en een toekomstvisie op te stellen, ter voorbereiding op het nieuwe Cultureel-erfgoeddecreet. Het resultaat van deze denkoefening bundelden we in de visienota ‘Nabij en Verbonden’.