Wat is een erfgoedcel?

buggenhout_smid_ambachtenEen erfgoedcel spant zich op heel diverse manieren in voor het cultureel erfgoed in een regio of stad. Zo zijn er de publieksprojecten. Daarmee maakt zij het lokaal erfgoed bekend bij het publiek. De bewaring en inventarisering van dat erfgoed is ook een belangrijke opdracht. Doet zo’n erfgoedcel dan alles zelf? Neen, ze ondersteunt en inspireert mensen en organisaties die zelf met lokaal erfgoed aan de slag (willen) gaan.

In Vlaanderen en Brussel vind je 22 erfgoedcellen. Ze zijn allemaal verbonden aan lokale besturen. Je vindt ze terug in de schoot van zestien intergemeentelijke samenwerkingsverbanden, in de vijf Vlaamse kunststeden (Antwerpen, Gent, Brugge, Leuven en Mechelen) en in Brussel. Ze zijn lokaal ingebed, maar werken in een Vlaams beleidskader. Dankzij het Cultureelerfgoeddecreet krijgen ze werkingssubsidies van de Vlaamse overheid.

Naar aanleiding van de Vlaamse verkiezingen op 26 mei 2019 maakten de erfgoedcellen een round up van hun werking. Om verder inzicht te bieden in wie ze zijn, wat ze doen, waar en hoe ze het verschil maken. En, ten slotte: om duidelijk te maken wat hun noden zijn. Hiervoor ontwikkelden ze een overzichtelijke stafkaart die 22 inspirerende projecten bevat, een voor elke erfgoedcel. Daarbij kijken ze ook vooruit naar de komende subsidieronde. En nodigen de Vlaamse overheid vriendelijk, maar beslist op om in hun werking en bereik te investeren.

Het beleidskader

Alles begint bij het lokaal bestuur dat zich extra wil inzetten voor lokaal cultureel erfgoed.Jean De Schutter, bezieler van het museum Ons Mijnverleden speelt mondharmonica, zoals hij vroeger iedere zondag deed voor de Turkse mijnwerkers in Houthalen.
Voor een regio gaat het om een samenwerkingsverband van lokale besturen. Om hun lokaal cultureel-erfgoedbeleid te versterken, kunnen deze lokale besturen subsidies krijgen van de Vlaamse Overheid. Dit gebeurt via twee verschillende instrumenten, afhankelijk van het soort lokaal bestuur:

Intergemeentelijke samenwerkingsverbanden en de Vlaamse Gemeenschapscommissie kunnen subsidies krijgen door een cultureel-erfgoedconvenant met de Vlaamse Overheid. Zo’n convenant is een soort van contract. Met aan de ene kant welke doelstellingen het intergemeentelijke samenwerkingsverband of de Vlaamse Gemeenschapscommissie wil realiseren. En anderzijds welke subsidies en voorwaarden de Vlaamse Overheid daartegenover stelt. De taak van de erfgoedcel bestaat erin om het cultureel-erfgoedconvenant uit te voeren.

Beleidsprioriteiten: de kunststeden Antwerpen, Brugge, Gent, Leuven en Mechelen hebben een aparte regeling. Zij hebben geen cultureel-erfgoedconvenant, maar krijgen Vlaamse subsidies om vier ‘beleidsprioriteiten’ uit te voeren. Het gaat om digitaal cultureel erfgoed, religieus cultureel erfgoed, archivalisch cultureel erfgoed en de vrijwilligerswerking.

In 2015  bestonden de erfgoedcellen 15 jaar. Dit was een mooie gelegenheid om terug te blikken op de afgelegde weg en een toekomstvisie op te stellen, ter voorbereiding op het nieuwe Cultureel-erfgoeddecreet. Het resultaat van deze denkoefening bundelden ze in de visienota ‘Nabij en Verbonden’.